Tản mạn về Indie

Viết bởi Thư Vĩ |

(RockPassion.Vn) – Indie Rock là một không gian âm nhạc rất khác lạ. Nhiều người dù nghe vẫn chưa biết hoặc khá mơ hồ về về khái niệm Indie. Nhân dịp IndieGo! Night, một show Indie hiếm hoi sắp tổ chức tại Hà Nội vào ngày 4/7 tới, xin được tản mạn đôi chút với bạn đọc về không gian ‘IndieLand’ kì thú này.

jan2011

(Xin cảm ơn anh N.B và anh Hùng MOX đã chia sẻ kiến thức để hoàn thành bài viết)


World’s End GirlfriendSinging Under The Rainbow

Indie nói chung

Từ “Indie” được sử dụng lần đầu trong hội họa, vốn là từ viết tắt của “independence” hay “independent” (độc lập). Về sau, khái niệm Indie lan rộng sang các lĩnh vực nghệ thuật khác như văn học, điện ảnh, âm nhạc… Nói tới Indie, thường là nói tới một lối sống; mà ở đó, con người giải phóng bản thân khỏi những khuôn phép, những khái niệm đã có sẵn và thể hiện cái tôi của riêng mình. Trong khuôn khổ một bài viết về Rock, chỉ xin đề cập tới Indie Music mà cụ thể là Indie Rock. Về cơ bản thì trong Rock hay các lĩnh vực nghệ thuật khác, khái niệm về Indie vẫn giống nhau, mà người ta thường gọi tên chung là Indie Spirit.

Indie Rock bắt đầu từ những ban nhạc chơi Alternative tại Anh và Mỹ những năm ’80 nhưng chỉ thật sự thành phong trào lớn mạnh sau sự thành công của Nirvana với album đầu tay Bleach. Album ra mắt năm 1989, được thu âm trong 30 tiếng tại một phòng thu không tiếng tăm với tổng chi phí là 606.17 đô. Ví dụ này có thể mang tới cái nhìn đặc trưng về các ban nhạc Indie thời kì đầu: họ là những ban nhạc không tên tuổi, chơi nhạc theo sở thích cá nhân, tự thu âm theo ý thích và bán đĩa ở những kênh nhỏ lẻ.

Mọi thứ đều có lý do qua lại. Nếu nói tới Indie, hãy nói tới gốc rễ là cá tính của người chơi Indie. Vì họ không muốn theo chân mainstream, muốn tự sáng tạo ra thứ âm nhạc từ bản thân mình (không quan tâm tới thị hiếu chung và đôi khi cũng chẳng quan tâm xem bán được bao nhiêu đĩa) nên chính tính cá biệt này nhiều khi không nhận được sự đồng cảm của số đông, từ đó cũng không thu hút được những hãng thu âm, phát hành lớn vốn hoạt động dựa trên doanh thu. Do đó, các ban nhạc Indie thời kì đầu thường được hiểu là “tự túc” về mọi mặt.

Về sau, với sự thay đổi trong thị trường âm nhạc, tính “tự túc” này có phần khác với thời kì đầu. Nhiều ban nhạc Indie được biết đến rộng rãi, thu âm trong những phòng thu nổi tiếng và phát hành ở những kênh phân phối lớn. Tuy nhiên, tính chất Indie vẫn không thay đổi. Bởi đã nói từ đầu, Indie không phải là vấn đề về hình thức, mà là vấn đề về cá tính âm nhạc. Dù ở thời kỳ nào, những ban nhạc Indie vẫn được định nghĩa bởi lối chơi nhạc sáng tạo của riêng mình, theo sở thích cá nhân.

Sơ qua là như vậy. Còn nói chi tiết hơn, về mặt âm nhạc, chơi như thế nào thì được coi là một ban nhạc Indie?

MimetalsNếu mùa hè còn mãi [Demo]

Indie Rock

Trước tiên, xin được nhấn mạnh đặc trưng trong âm nhạc của một ban nhạc Indie: Tính sáng tạo cá nhân.

Nhưng sáng tạo như thế nào? Nếu bạn tìm ra một kiểu chơi mới như Jimmy Page dùng vĩ kéo guitar, đó không gọi là Indie. Nếu bạn làm mới một dòng nhạc có sẵn, cover lại một ca khúc theo kiểu “chưa từng có ai làm” (như anh Lệ Rơi chẳng hạn!), đó không gọi là Indie. Hoặc nếu bạn có những kết hợp độc đáo chưa ai làm (ví dụ xoan ghẹo với Rock), đó không phải là Indie. Tóm lại, Indie không dựa vào một base cụ thể, có sẵn nào.

Nói như thế không có nghĩa là Indie từ trên trời rơi xuống. Tất cả những nghệ sỹ chơi Indie đều là những người đam mê âm nhạc. Hiển nhiên là họ nghe rất nhiều. Tuy nhiên âm nhạc của họ không phải là những mảnh ghép hoặc bị ảnh hưởng trực tiếp từ một hoặc nhiều lối chơi nhạc nào. Ví dụ như tác giả ngày nhỏ rất thích Victor Hugo nên có thời viết văn hệt theo lối hoa mỹ của ông. Về sau, theo thời gian và do đọc thêm nhiều tác giả khác, dần dần tính ảnh hưởng bị mất đi. Lại quay về với lối viết của chính mình. Tuy vậy những “dưỡng chất” từ việc đọc vẫn âm thầm chảy trong mình, bồi bổ thêm cho lối viết cá nhân. Những người chơi Indie cũng có trong mình những “dưỡng chất” âm nhạc như một nguồn dinh dưỡng, từ đó bồi bổ và phát triển âm nhạc của riêng mình.

Do đó, dù xuất phát từ “bản năng gốc” của mỗi người, nhạc Indie vẫn có những mẫu số chung, từ đó chia thành các nhánh. Những mẫu số chung này đến từ thói quen, văn hóa nghe nhạc của từng người, từng vùng. Vùng nào có lối văn hóa càng đậm đà, đặc trưng thì tạo nên một lối Indie càng đặc thù. Ví như con người về cơ bản đều có cấu trúc gen như nhau, nhưng mỗi người là một khác, không ai giống ai. Tuy nhiên, do khí hậu, thói quen mà chia thành người Á, người Phi, người Âu. Vậy những mẫu số chung này là gì?


The KillersIndie Rock And Roll

Nhận diện Indie Rock

Định tính mà nói thì nhạc Indie khó thuộc. Lời bài hát đi theo dòng suy tưởng cá nhân nên khá khó hiểu. Cấu trúc không bị bó buộc theo lối nào. Giọng hát cũng thay đổi, đôi khi nghe như ngâm thơ, diễn kịch. Thậm chí các thành viên trong một nhóm Indie cũng rất độc lập với nhau nên đôi khi giai điệu và lời hát rất lệch tông. Tuy vậy, có vài điểm ở các ban nhạc Indie (không phải tất cả) như sau:

–         Trước hết là sound guitar của các  ban nhạc Indie Rock, họ thường sử dụng sound với chất tiếng bụi và vụn hơn, đôi khi là hơi “bẩn” chứ không chắc và sạch như các dòng mainstream hay Metal. Đàn guitar hollow và semi-hollow cũng được sử dụng trong Indie nhiều.

–         Đặc trưng phổ biến thứ 2 là nhiều ban nhạc Indie có ca sĩ chính là nữ.

–         Đặc trưng thứ 3, khá dễ nhận thấy là phần trống của Indie sử dụng nhiều điệu disco.

–        Về cấu trúc của một ca khúc Indie cũng rất đa dạng. Có thể một bài được phân ra nhiều đoạn khiến người nghe không thể thuộc ngay trong những lần nghe đầu tiên, đó cũng là một yếu tố gây cuốn hút. Đôi khi có những bài có phần điệp khúc hoặc ending rất dài, vượt ra khỏi sự kiên nhẫn của người nghe. Không phải lúc nào cũng có thể tìm được một ca khúc Indie có cấu trúc thuận với cảm xúc khán giả, điều mà nhạc mainstream gần như bắt buộc.

–      Phần mix nhạc cũng rất tự do. Vì rất nhiều ban nhạc Indie tự sản xuất nhạc nên có rất nhiều bản có thể nói nôm na là không “chuẩn” lắm.


Arctic MonkeysThe View From The Afternoon

Indie, một hướng đi phá cách trong âm nhạc

Indie luôn âm ỉ tồn tại. Trong những năm gần đây, Indie đang dần trở lại, cùng với những dòng nhạc mang tính cá nhân như Shoegaze. Đó là một xu hướng tất yếu của việc thể hiện cá nhân, đặc biệt là trong thời kì âm nhạc mainstream đang trở nên bão hòa. Khó có thể nói là bạn thích hay không thích Indie, bởi nó là một không gian rộng lớn, muôn màu sắc. Bạn có thể không thích band Indie này, nhưng rất có thể sẽ thích một band Indie khác. Một số band Indie Rock nổi tiếng có thể kể tên như: Arctic Monkeys, The Killers, Muse, Fitz and the Tantrums, Death Cab for Cutie, The Jezabels… được phân nhánh thành Indie Folk, Indie post-punk, Indie Pop…

Do đặc trưng về văn hóa cũng như cách tiếp cận các nền văn hóa khác, nên tính cá nhân ở Việt Nam (mà phần nào ảnh hưởng tới tính Indie) là không nhiều. Tuy vậy, dù không nhiều, nhưng ở Việt Nam, vẫn có những ban nhạc Indie. Tất cả họ đều thú vị theo cách riêng của mình. Có thể kể đến như: Mimetals, Ngọt, Gỗ Lim, Phương Đặng, Bluemato,..

Từ nãy nói dài dòng nhưng thật sự vẫn chưa đi được nhiều trong không gian “IndieLand”. Mong nhận được sự đóng góp từ các bạn! RockPassion sẽ gặp lại các bạn sau trong một bài viết chi tiết hơn về Indie nhé! Mà thật ra, muốn hiểu sự đặc biệt, sáng tạo, thú vị trong Indie Rock thì đơn giản là nên trải nghiệm bằng việc nghe. Hẹn gặp lại ở IndieGo! Night vào tối thứ 6 tuần này!


NgọtCá Hồi

Thư Vĩ

BÌNH LUẬN BẰNG FACEBOOK
Bình luận
THIS DAY IN ROCK HISTORY
22/07

Ngày sinh của Saul "Slash" Hudson, guitar của Guns N' Roses, Velvet Revolver & Slash.

Chi tiết