Innuendo – Lời tiễn biệt lạ lùng

Viết bởi RockPassion.Vn |

(RockPassion.Vn) – Một bài viết cho Freddie Mercury, nhân ngày sinh nhật ngài..

 “…Those were the days of our lives

The bad things in life were so few

These days are all gone now but one thing’s still true

When I look, and I find, I still love you…”

–  Freddie Mercury

queen-innuendo

Hai mươi ba năm về trước, thế giới ngậm ngùi nói lời tạm biệt với một trong những người đã truyền cảm hứng cho rất nhiều thế hệ. Một con người tài hoa nhưng yểu mệnh, người nghệ sĩ ngang tàng ngạo nghễ từng tỏa sáng chói lọi trên sân khấu, nhưng lại là kẻ rất đỗi nhạy cảm trước những bão táp và nghịch lý cuộc đời. Đó là Freddie Mercury, frontman của ban nhạc rock lừng danh Queen. Hẳn ai cũng rõ căn bệnh thế kỷ quái ác mà Freddie mắc phải, và quãng thời gian khó khăn chống chọi với bệnh tật của ông cho tới khi qua đời; nhưng dường như hiếm người có thể hiểu rõ lòng mong muốn cống hiến cho âm nhạc đến hơi thở cuối cùng và những gì ông đã phải vượt qua để làm được điều đó. Album Innuendo ra đời trong hoàn cảnh như vậy. Và có lẽ nhờ thế mà nó đã trở nên đặc biệt – đặc biệt vì những tâm huyết được bốn gã Anh Quốc dốc hết tâm sức vào, vì đó là album cuối cùng được thực hiện với sự hiện diện của người bạn, người đồng đội, và vì đó chính là những lời tiễn biệt cuối cùng mà Freddie Mercury gửi đến người hâm mộ trên toàn thế giới.

Cách đây mười năm, khi còn là cô bé con học lớp bốn, tôi khám phá ra kệ đĩa CD cũ của bố mẹ trong đống đồ đạc ngổn ngang nơi góc nhà. Đối với tôi thuở ấy, đó là một thế giới hoàn toàn mới – trước đó nguồn âm nhạc duy nhất tôi tiếp cận là chiếc TV với những video ca nhạc của các nghệ sĩ đang thịnh hành thời bấy giờ. Không rõ vì sao nhưng chiếc CD đầu tiên tôi thấy thích thú lại chính là Innuendo. Có lẽ thiết kế bìa độc đáo đôi phần cổ quái khiến tôi ngay lập tức bị hút hồn, liền lựa Innuendo và nghe thử ngay tức thì. Cho tới tận bây giờ và có lẽ là mãi mãi về sau nữa, tôi hoàn toàn không hối hận về quyết định đó của mình. Innuendo đã đưa tôi đến với Queen như vậy đấy.

Từng ấy thời gian trôi qua, nhưng mỗi lần nghe lại, tôi lại bùi ngùi xót xa. Và có lẽ hàng triệu fan hâm mộ Queen cũng vậy. Giống như một lời trăng trối, Innuendo đầy rẫy những dự cảm đa chiều và siêu thực. Thấp thoáng đâu đây có cả hình bóng của một A Night At The Opera thuở nào với âm hưởng opera và musical, nhưng lần này cái chất flamboyant sôi nổi, huy hoàng lộng lẫy mà được tiết chế, để lại album với một cảm giác “chín muồi” hơn. Innuendo sẽ đưa người nghe lạc vào dòng suy tưởng, chiêm nghiệm đầy an nhiên và từng trải của bốn rocker kỳ cựu xứ sương mù. Những chiêm nghiệm có phần sâu cay, đôi chút mỉa mai với cõi đời xô bồ phù hoa này, nhưng cũng là những lời tâm tình thủ thỉ và nhân sinh quan đẹp đến nao lòng có thể khiến bất kỳ ai đồng cảm.

freddie-igsm-1991

Còn nhớ, Freddie sinh thời từng có một câu nói kinh điển: “I’m just a musical prostitute, my dear”. Anh tự xem mình là một lữ điếm chỉ chuyên mua vui cho thiên hạ. Và trong tâm khảm Freddie, anh không muốn nâng quan điểm để tự coi nhạc của mình như một thứ nghệ thuật siêu đẳng vượt lên trên tầm thưởng thức của đại chúng, hay quan trọng hóa vấn đề khiến âm nhạc trở thành một công cụ siêu hình. Với anh, âm nhạc – hay nghệ thuật – đơn giản là một phương tiện giải trí, đem lại tác động tích cực cho đời sống tinh thần con người, và bằng cách nào đấy có khả năng kết nối những tâm hồn đồng điệu với nhau. Như vậy là đủ. “Mua vui cũng được một vài trống canh”, nhân sinh quan ấy được Freddie thể hiện qua góc độ của một kẻ đã nếm trải nhiều trái ngang trên đời, và trực tiếp ảnh hưởng lớn tới concept của Innuendo sau này, từ bìa đĩa với hình chú hề đang đứng giữa nhiều địa cầu, tung hứng những quả bóng màu sắc cho tới nội dung những bài hát mang đậm tính sân khấu và đa chiều.

Với tôi, điểm ấn tượng nhất trong toàn album là hai bài hát mở đầu và kết thúc. Không phải ngẫu nhiên mà Innuendo – bản đầu tiên – lại được chọn làm nhan đề của album. Những chất liệu góc cạnh và hàn lâm của bài hát bao trùm toàn bộ chủ đề, khiến người nghe lập tức có được cảm giác vừa thân thuộc vừa xa lạ. Nhịp trống trận dồn dập ở phần intro của Roger, giọng hát nội lực trăn trở của Freddie, tiếng guitar cào xé của Brian, phần guitar solo phong cách flamenco do khách mời Steve Howe – guitarist của ban nhạc progressive Yes – cùng giọng bass trầm đục thị uy của John, tất cả hòa quyện cùng nhau trở thành một chỉnh thế đa sắc, biến hóa khó lường. Bản thân ca từ của Innuendo cũng ngầm dự báo điều gì đó mơ hồ, cảnh tỉnh về tương lai đậm một màu xám u tịch:

While we live according to race, colour or creed,

While we rull by blind madness and pure greed,

Our lives dictated by traditions, superstition, false religion

Through the eons, and on, and on…”

Nhưng thấp thoáng đằng sau vẫn là lòng yêu cuộc sống tha thiết và niềm lạc quan vô tận:

“If there’s a God or any kind of justice under the sky

If there’s a point, if there’s a reason to live or die

If there’s an answer to the questions we feel bound to ask

Show yourself, destroy our fears, release your mask

Oh yes, we’ll keep on trying…

Không khí này được lặp lại ở bài hát kết thúc – The Show Must Go On. Một đôi lúc bi quan, phút chốc lại quay cuồng điên dại cùng bản ngã, tuy thế vẫn ánh lên sự hy vọng. Toàn bộ bài hát dường như là một trang hồi ký nơi Queen ghi lại tất cả những đớn đau, dằn vặt, những uẩn khúc và éo le của cuộc đời nghệ sĩ – khi tấm màn nhung đã trút xuống và lớp mặt nạ được lột bỏ. Đằng sau ánh hào quang rực rỡ kia, đằng sau những lời tung hô có cánh kia, người nghệ sĩ luôn cô đơn với cái tôi của mình. Nhiều người lại cho rằng đây là những phút giây tự sự của Freddie khi anh gắng sức chống chọi với bệnh tật để cất lên những khúc ca cuối cùng, để tiếp tục cống hiến cho âm nhạc bất chấp tử thần đang cận kề. Bản thân Freddie cũng nhận thức rõ hoàn cảnh của mình, nên những ca từ luôn nhuốm màu tiếc nuối đồng thời lại như khẳng định rằng “mọi sự sẽ phải tiếp diễn”:

Outside the dawn is breaking,

But inside in the dark I’m aching to be free

The show must go on…

Queen

Có lẽ ít ai biết rằng Innuendo được phối khí và mix với sự hỗ trợ lớn của nhạc cụ giả lập (synth). Nhưng không vì thế mà album mất đi tính độc đáo. Hầu hết những bài hát trong Innuendo đều đạt tới một chuẩn mực nhất định và có nét riêng, tuy chất lượng chưa thật đồng đều. Ta có thể tìm thấy một I’m Going Slightly Mad với sự quái đản, “điên điên”, đôi chút ngốc nghếch; có thể gật gù lắc lư cùng Headlong; hay gửi một nụ cười bình yên vào dòng đời với These Are The Days Of Our Lives; hoặc mềm lòng với những giọt guitar chảy thánh thót vào tận ngóc ngách tâm hồn của Brian May trong Bijou. Đa dạng nhưng không tạp nham, dị biệt nhưng không ồn ào ngạo nghễ, đó chính là tinh thần của album này.

Đối với những người không phải fan của Queen, cũng là điều dễ hiểu nếu họ thấy ở Innuendo sự thiếu vắng phong cách “flamboyant” hào sảng vốn rất đặc trưng của ban nhạc, và do đó không mặn mà với album. Đó là bởi ý tưởng chủ đạo trong album không hướng đến phong cách ấy nữa, thay vào đó là độ đằm và độ “chín” của những con người đã ở tuổi tứ tuần. Nhưng cũng không vì thế mà album mất đi chỗ đứng trong lòng người yêu nhạc toàn thế giới. Hẳn người hâm mộ sẽ không thể nào quên hình ảnh Freddie nở nụ cười cuối cùng trên màn ảnh và thì thầm “I still love you” trong nền nhạc có trống conga điểm nhịp dịu dàng và tiếng guitar như trò chuyện cùng thính giả.  Những cảm xúc thăng hoa cùng âm nhạc như vậy, có lẽ sẽ khó tìm thấy về sau này.

Người hâm mộ hẳn sẽ xót xa khi biết rằng, để hoàn tất được album, cả Queen nói chung và Freddie nói riêng đã phải trả giá đắt như thế nào. Cả bốn người đã phải dịch chuyển tới phòng thu Mountain Studios tại Montreux để tránh dư luận và có môi trường làm việc yên bình hơn. Không ai nghĩ rằng một con người đang đối mặt với cái chết có thể hát được những nốt nhạc khỏe khoắn đến thế; không ai nghĩ rằng ba thành viên còn lại có thể tiếp tục quá trình làm album khi chứng kiến người bạn, người ca sĩ của mình vật lộn với cơn đau, giấu kín tất cả sau nụ cười và tiếp tục hát. Vì thế album chất chứa nhiều ẩn ức, nhiều trăn trở, nhiều tâm sự khó nói ra bằng lời. Nếu nghe kỹ, nhiều bài hát chính là dự cảm của cả ban nhạc về những gì sắp tới. Nên mỗi lần cầm CD lên nghe, tôi đều rùng mình lạnh sống lưng từ trong vô thức khi trái tim và khối óc cảm nhận được những điều mơ hồ liêu trai ấy.

queen_innuendo_wallpaper_by_eladministrador-d5n2t7m

Sự u ám trong album là không thể phủ nhận, tuy nhiên ta khó có thể tìm thấy những suy tưởng bi lụy chán đời nơi đây. Tôi nhớ có một nhà phê bình từng cho rằng nhạc của Queen là loại nhạc rock lạc quan, thứ nhạc nuôi hy vọng cho con người ta, chứ không hề sầu đời hay chán ghét phá phách giận dữ. Có phần đúng và cũng có phần sai: người ta không thể cứ hy vọng, lạc quan mãi được. Có những lúc Freddie đã phải thốt lên rằng: “Another heartache, another failed romance/ On and on, does anybody know what we are living for?”. Nhưng rồi rốt cục, tiếng ca cuối cùng vẫn quay trở về: “The show must go on”!

Album Innuendo đa dạng một phần do sự hòa trộn khéo léo của nhiều nhánh rock khác nhau như glam, progressive, psychedelic, hard rock, pop rock thậm chí là cả opera pha chút gospel như ở track All God’s People. Xử lý âm thanh, phối khí và mix-master đã đạt tới ngưỡng trau chuốt hài hòa. Do đó, khó có thể tìm thấy nhược điểm ở album. Tuy nhiên, có một số track thực sự không ăn ý với toàn concept do trước đó đã được dự định làm dự án solo cho các thành viên còn lại. Hơn nữa, sự kết hợp các dòng nhạc đôi chút còn khập khiễng, ở những track như I Can’t Live With You, hay The Hitman, vốn là những bản có phần xa rời địa hạt an toàn của Queen. Tuy vậy, dòng cảm xúc lắng đọng dồi dào, kỹ thuật chơi nhạc điêu luyện như thường thấy ở cả bốn thành viên, những suy tưởng chiêm nghiệm sâu sắc và chất nhạc độc đáo đi vào lòng người đã bù đắp cho những nhược điểm trên, khiến Innuendo trở thành album đứng đầu bảng xếp hạng Anh quốc và thứ 30 trong bảng xếp hạng Billboard năm 1991, đồng thời giữ vị trí thứ 94 trong danh sách những album hay nhất mọi thời đại do BBC bình chọn.

Innuendo, một album đã tốn không biết bao nhiêu giấy mực của giới bình luận và cả cộng đồng người hâm mộ Queen. Nhưng với tôi, Innuendo chỉ đơn giản là một người bạn tri kỷ cùng năm tháng cuộc đời, là lời chào tạm biệt thiết tha của Freddie cũng như Queen với người hâm mộ toàn thế giới. Mặc dù thời gian sau này những dự án của Queen vẫn còn tiếp tục với những thành viên còn lại đặc biệt là Roger và Brian, thế nhưng hình bóng Freddie vẫn không thể xóa nhòa, không thể thay thế. Innuendo, với những giá trị và cảm xúc mà nó mang lại, sẽ lưu dấu ấn thật đẹp trong lòng chúng ta về một thời huy hoàng của Queen, của ông hoàng Freddie, của ban nhạc rock một thời lẫy lừng khắp năm châu bốn bể.

Ngày hôm nay, tôi sẽ lại tìm về bản ngã của mình nơi Innuendo, và trải lòng cùng những suy tưởng vượt thời gian – không gian của album ấy…

Trâm Anh

BÌNH LUẬN BẰNG FACEBOOK
Bình luận